TYT-Kimya 15-1. Temel Kimya Kanunları-1
- Previous: TYT-Kimya 14. Doğa ve Kimya
- Next: -
Kimyanın Temel Kanunları
Kimyanın bilim olma sürecine de katkı sağlayan pek çok bilimsel çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmaların sonunda ortaya konulan yasaların başlıcaları kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar kanunlarıdır.
Kütlenin Korunumu Kanunu
Kimyasal bir tepkimede madde yoktan var, vardan yok olamaz. Tüm kimyasal tepkimelerde, oluşan ürünlerin kütleleri toplamı tepkimeye giren maddelerin kütleleri toplamına eşittir.
- 1774 yılında Antonie Laurent de Lavoisler tarafından ortaya konulmuştur. Bu kanunu ortaya koyduğu çalışmalarında kalay metalinin yanmasını incelemiştir.
Tepkimenin tam verimle gerçekleşmesi, girenlerden en az birinin tükendiği anlamına gelir.
Sabit Oranlar Kanunu
Bir bileşiği oluşturan atomların kütleleri arasında basit tam sayılarla ifade edilen bir oran vardır.
- 1799 da Joseph Proust tarafından ortaya konulmuştur.
Örneğin, \(H_2O\) da iki adet hidrojen ve bir oksijen bulunur. Molekülde,
- Hidrojenlerin kütlesi 2 adet 1 kütleli hidrojenden \(2\),
- Oksijenin kütlesi ise bir adet 8 kütleli oksijenden \(8\) dir.
Hidrojenin kütlesinin oksijenin kütlesine oranı ise \(2/16\) dan \(\frac{1}{8}\) dir. Bu da her bir gram hidrojen ile 8 gram oksijen bir araya geldiğinde 9 gram su oluşacağı anlamına gelir. Bu oran daima sabittir.
- Bileşikteki kütlece birleşme oranı, x atomlarının toplam kütlesinin y atomlarının toplam kütlesine oranı anlamına gelir.
- Atom kütlelerinin oranı ise bir tane x atomunun bir tane y atomunun kütlesine oranı anlamına gelir.
"Eşit kütle" sorularında genel olarak ürün miktarından tepkimeye giren maddelerin miktarı bulunur. Eşit kütlede reaksiyona giren maddelerden harcanan miktarı fazla olan madde kütlesi eşit kabul edilir.
Eğer bir bileşiğin kütlece birleşme oranı ve formülü verilip aynı elementlerden oluşan başka bir bileşiğin sabit oranı isteniyorsa; bileşikte bulunan elementlerin atom kütleleri oranı bulunup diğer bileşikte yerine yazılır.
Sabit bir oran olması için bileşik olması gerekir. Bileşik olmayan maddelerde (Örneğin karışım ya da element) sabit oran kanunundan söz edilemez.