TYT-Kimya 19-2. Kimyasal Hesaplamalar-3

Sınırlayıcı Bileşen Problemleri

Kimyasal tepkimelerde tepkimeye girenlerden en az birinin arttığı tepkimeler artanlı tepkimeler olarak adlandırılır. Tepkimelerde tükenen madde o tepkime için sınırlayıcı bileşen olarak adlandırılır.

Bu tür tepkimelerde oluşan ürün miktarı, harcanan miktarlara göre (sınırlayıcı bileşenin miktarına göre) hesaplanır.

Yüzde Verim ve Safsızlık Problemleri

Tepkimeye giren madde miktarlarına göre elde edilmesi gereken kadar ürün elde edilmeyen tepkimeler tam verimli yani %100 verimli tepkimeler değildir. Böyle bir durumda tepkimenin % kaç verimli olduğu hesaplanabilir.

Tepkimenin yüzde verimi tepkimedeki sınırlayıcı bileşen maddenin harcanan miktarı ile başlangıcındaki miktarı üzerinden hesaplanabilir.

%100 verimle gerçekleşen tepkimelerdeki ürün miktarı teorik (kuramsal) verim olarak adlandırılır. Tam verimle gerçekleşmeyen tepkimelerdeki ürün miktarı ise gerçek (deneysel) verim olarak adlandırılır.

\[\text{Yüzde verim}=\frac{\text{gerçek verim}}{\text{kuramsal verim}}.100 \]

Saf olmayan maddelerin tepkimeleri saflık yüzdesi kadarıyla gerçekleşir. Tepkimeye giren ya da oluşan maddelerin tepkimedeki miktarları bulunur. Bu miktarın başlangıç miktarına oranının 100 ile çarpımı saflık yüzdesini verir.

\[\text{Saflık yüzdesi}=\frac{\text{Tepkimedeki kütle}}{\text{Başlangıçtaki kütle}}.100 \]