TYT-Kimya 27. Kimya Her Yerde-2

Chemistry

Kozmetik Malzemelerin Içerdiği Zararlı Kimyasallar

İnsan vücudunun bakımı, temizlenmesi ve onu daha güzel hale getirmek için kullanılan ürünlerin tümüne kozmetik ürün denir.

• Şampuan ve saç kremi, deodorant, nemlendirici vb. pek çok ürün kozmetik ürünlerdir.
• Kozmetik malzemelerde yaygın kullanılan katkı maddeleri, koku vericiler, koruyucular, antioksidanlar, ultraviyole emici, nemlendiriciler, yumuşatıcılar, emüglatörler ve renk vericilerdir.

Parfümler

Kalıcı Dövme Boyası

Saç Boyası

Saç Jölesi

İlaçlar

Hastalığın tanısı, tedavisi veya önlenmesi için vücuda alınan veya uygulanan kimyasal maddelere ilaç denir.

İlaçların Farklı Formlarda Olma Nedenleri

Ilaç Formları

Hap

• Draje, Tablet, Kaşe, Kapsül, Toz

Şurup

İğne

Merhem

İlaç Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• İlaç doktor tarafından reçete edilmelidir.
• Dozuna dikkat edilmelidir.
• Dozaj aralığına dikkat edilmelidir.
• Uygulanma şekline dikkat edilmelidir.
• Saklama koşullarına dikkat edilmelidir.

Hazır Gıdalar

Üretiminde hiçbir kimyasal gübre ve katkı maddesi ilave edilmeyen, kaynağından elde edildiği gibi kullanılan ve herhangi bir işlemden geçmemiş gıdalara doğal gıda denir.

Raf ömrü uzun ve tüketimi kolay, koruyucu, renklendirici vb. katkı maddeleri (kimyasallar) içeren gıda maddelerine hazır gıda denir.

• Hızlı nüfus artışı, yaşam koşulları, bireylerin farklı lezzetleri deneme isteği ve tüketme arzuları, hazır gıdanın ucuz ve kısa sürede hazırlanma isteği her geçen gün hazır gıda tüketimini artırmıştır.
• Gıdalar, oksitlenme, küflenme ve mikroorganizma faaliyetleri sonucunda bozulabilirler. Gıdaların bozulmasını önleme, görünümlerini güzelleştirme, raf ömürlerini uzatma ve tatlandırma amacıyla aşağıdaki maddeler kullanılır.

Koruyucular (Antimikrobiyal Maddeler)

Tatlandırıcılar

Renklendiriciler (Gıda Boyaları)

Emüglatörler (Emülsiyonlaştırıcılar)

Pastörizasyon ve UHT

Hazır Gıda Etiketleri

Yenilebilir Yağ Türleri

• Saf yağlar; renksiz, kokusuz ve tatsızdırlar. Yağa karakteristik özelliğini (koku, renk, tat) üretildiği madde verir.
• Yağlar organik yapılıdırlar. Yağlar insan vücudunda
  • Hücre zarını onarırlar.
  • A, D, E, K vitaminlerinin vücuda alınmasını kolaylaştırırlar.
  • Hormonların yapısına katılırlar.
  • Enerji verici olarak kullanılırlar.
• Yağların yukarıdaki faydalarının yanında aşırı tüketilmeleri sağlık açısından zararlı olabilir.

Katı Yağlar

Oda koşullarında katı halde bulunan ve doymuş yağ asidi oranı yüksek olan yağlara katı yağ denir.

Tereyağı

Margarin

Sıvı Yağlar

Bazı Yaygın Yağlar

• Pamuk yağı, kanola yağı, ceviz yağı

Zeytinyağı

Ayçiçeği Yağı

Fındık Yağı

Mısır Özü Yağı

Yağ Elde Çeşitleri

Sızma Yağ

Yağın yapısı korunarak ısıl ve mekanik işlemler uygulanmasıyla elde edilir. Su ile yıkama, özütleme vb. işlemlerle saflaştırılır. Yağ asidi oranı yüksek, keskin bir tada sahiptir.

Rafine Yağ

Yağın yapısı korunarak; ağartma, koku, asitlik ve reçine giderme işlemleri uygulanan yağlardır. Kokusu ve asitlik derecesi azaldıkça besin değeri düşer.

Riviera Yağ

Rafine yağa %15-40 oranında sızma yağ ilavesiyle elde edilir. Sızma yağa göre yadı ve kokusu daha hafif bir yağ türüdür.

Vinterzize Yağ

Yağ asitlerinin soğutulup, dondurularak yağdan uzaklaştırılmasıyla elde edilen parlak görünümlü bir yağ türüdür.