Physics

Fiziksel Büyüklükler

• Previous: Fiziğin Alt Dalları
• Next: Kütle Ve Hacim

---

Fiziksel Niceliklerin Sınıflandırılması

Fiziksel nicelikleri iki şekilde ayırabiliriz:

• A) Temel ve türetilmiş büyüklükler
• B) Skaler ve vektörel büyüklükler

A) Temel Büyüklükler

KISAMUZ olarak kodlayabilirsin.

Kütle

• Sembol: m
• SI Birim sembolü: kg
• SI Birimleri: kilogram
• Ölçme aracı: Eşit kollu terazi

Işık şiddeti

• Sembol: I
• SI Birim sembolü: cd
• SI Birimleri: kandela
• Ölçme aracı: fotometre

Sıcaklık

• Sembol: T
• SI Birim sembolü: K
• SI Birimleri: kelvin
• Ölçme aracı: termometre

Akım Şiddeti

• Sembol: i
• SI Birim sembolü: A
• SI Birimleri: amper
• Ölçme aracı: ampermetre

Madde miktarı

• Sembol: n
• SI Birim sembolü: mol
• SI Birimleri: mol
• Ölçme aracı: -

Uzunluk

• Sembol: l
• SI Birim sembolü: m
• SI Birimleri: metre
• Ölçme aracı: Şerit metre

Zaman

• Sembol: t
• SI Birim sembolü: s
• SI Birimleri: saniye
• Ölçme aracı: kronometre

A) Türetilmiş Büyüklükler

Temel büyüklükler harici geri kalan tüm büyüklükler türetilmiştir.

Bunlardan bazıları şunlardır:

Kuvvet

• Sembol: F
• SI Birim sembolü: N
• SI Birimleri: newton
• Birimin açık hali: \(kg.m/s^2\)

Sürat

• Sembol: v
• SI Birim sembolü: m/s
• SI Birimleri: metre/saniye
• Birimin açık hali: \(m/s\)

Enerji

• Sembol: E
• SI Birim sembolü: J
• SI Birimleri: Joule
• Birimin açık hali: \(kg.m^2/s^2\)

Basınç

• Sembol: P
• SI Birim sembolü: Pa
• SI Birimleri: Pascal
• Birimin açık hali: \(N/m^2\)

Elektrik Yükü

• Sembol: q
• SI Birim sembolü: C
• SI Birimleri: Coulomb
• Birimin açık hali: \(A.s\)

Her ne kadar elektrik yükü, birim zamanda telden geçen yük miktarından (akım) daha temel olsa da, genel kabulde akım temel bir büyüklük olarak kabul edilmiştir.

B) Skaler Büyüklükler

Sadece ölçü değeri ve birimi ile ifade edilen büyüklüklere skaler büyüklükler denir. Doğrultu ve yöne ihtiyaç yoktur. Kütle, zaman, sıcaklık, özkütle gibi büyüklükler skalerdir.

Skaler büyüklükler direkt toplanabilir ve çıkartılabilirken, vektörel büyüklüklerde yön hesaba katılmadan bu yapılamaz.

B) Vektörel Büyüklükler

Yönü, büyüklüğü ve doğrultusu, uygulama noktası olan doğru parçalarına vektör, bunlarla ifade edilen büyüklüklere vektörel büyüklükler denir. Kuvvet, hız, ağırlık, yer değiştirme, momentum gibi büyüklükler vektöreldir.

Temel büyüklüklerin hiçbiri vektörel değildir.

• Vektörün şiddeti ne kadar fazlaysa, çizilen doğru da aynı oranda büyük olur.

• Bir sembolün üzerinde ok işareti olması, onun vektörel bir büyüklük olduğunu ifade eder.

• Eğer iki farklı vektörün yönü, büyüklüğü ve doğrultusu eşitse, o vektörler de eşittir.

• Eğer sadece büyüklüğü eşitse, kendileri değil fakat mutlak değerleri birbirine eşittir. Vektörlerin mutlak değerleri, yönlerinden bağımsız olarak sadece şiddetleri hakkında bilgi verir. (Bazı kitaplarda, sembolün üstüne vektör işareti konulmaması vektörün şiddetini gösterir, mutlak değerle aynı şeydir.)

• Eğer, iki farklı vektör, aynı doğrultuda farklı yönleri gösteriyorlarsa, birinin başına eksi işareti konularak eşitlik ifade edilebilir.

Bilimsel Araştırma Merkezleri

• TÜBİTAK
• ASELSAN
• TENMAK
• CERN
• NASA
• EESA (Avrupa Uzay Ajansı)
• Türkiye Uzay Ajansı