Yatay Atış Hareketleri
Yatay Atış Hareketi
Belirli bir yükseklikte yatay ilk hızla fırlatılan cismin yaptığı düşme hareketine yatay atış hareketi denir.
\[x=v_0.t \]
\[h=g.t^2.(1/2) \]
Yatay atış hareketi yatay yönde ve düşey yönde farklı iki hareketin bileşkesi şeklinde gerçekleşir.
- Yatay yönde etki eden herhangi bir kuvvet olmaması nedeni ile yataydaki hareket sabit süratli bir harekettir. Yatay atış hareketi boyunca cismin yatay hızı sabit ve ilk hıza eşittir.
- Ağırlık kuvvetinin etkisi ile düşey yöndeki hareket sabit ivmeli harekettir. Düşeyde ilk hız olmaması nedeni ile bu hareket aynı zamanda bir serbest düşme hareketidir.
Yatay atış hareketinde yatayda sabit süratli hareket, düşeyde serbest düşme formülleri geçerlidir.
Cismin herhangi bir andaki hızı, yatay hız ile düşey hızının vektörel bileşkesine eşittir.
- Cismin herhangi bir anda yatay hızı \(v_x\) düşey hızı \(v_y\) ise, v hızının büyüklüğü,
\[v^2=v_x^2+v_y^2 \]
Bağıntısı ile pisagor teoremi kullanılarak hesaplanır. \((v_x=v_o)\)
Sürtünmesi önemsiz ortamda yatay atış hareketi yapan cismin yatay ve düşeydeki konum-zaman, hız-zaman ve ivme-zaman grafikleri aşağıdaki gibidir. (Aşağı yön negatif seçilmiştir.)
Eğik Atış Hareketi
Yatay düzlemde eğik açı yapacak şekilde fırlatılan cismin yaptığı harekete eğik atış hareketi denir.
- Eğik atış hareketi yapan cismin yörüngesi boyunca ivmesi yer çekimi ivmesine eşit ve yönü daima ağırlık kuvveti yönündedir.
\[\text{İlk hızın yatay bileşeni: } v_{0x}=v_0.\cos{a} \]
\[\text{İlk hızın düşey bileşeni: } v_{0y}=v_0.\sin{a} \]
Eğik atış hareketi yatay yönde ve düşey yönde farklı iki hareketin bileşkesi şeklinde gerçekleşir.
- Bu hareketler yatayda sabit süratli hareket,
- Düşeyde yukarı doğru düşey atış hareketidir.
Eğik atış hareketinde yatayda sabit süratli hareket, düşeyde yukarı doğru düşey atış formülleri geçerlidir.
Sürtünmesi önemsiz ortamda eğik atış yapan cismin yatay ve düşeydeki konum-zaman, hız-zaman ve ivme-zaman grafikleri aşağıdaki gibidir. (Aşağı yön negatif seçilmiştir.)
Cismin maksimum yüksekliğe çıkış süresi ile iniş süresi eşittir. Buradan uçuş süresi \(t_u\) için aşağıdaki bağıntı elde edilir.
\[t_u=\frac{2.v_{0y}}{g} \]
Cismin maksimum yükseklikteki hızının düşey bileşeninin sıfır olmasından yola çıkarak maksimum yükseklik için aşağıdaki bağıntı kullanılabilir.
\[h_{max}=\frac{v_{0y}^2}{2g} \]
İlk hızının büyüklüğü sabit olan bir cisim birbirini 90 dereceye tamamlayan açılarla eğik atıldığında atıldığı noktadan aynı uzaklığa düşer.
İlk hızı yatayla 45 derecelik açı yapacak şekilde atılan cisimler, yatayda mümkün olan en uzun mesafeyi alır.
- Maksimum menzil denilen bu mesafe \((x_{max})\), hareket sırasında ulaşılan maksimum küksekliğin \((h_max)\) dört katıdır.
\[x_{max}=4h_{max} \]
Şekilde, KL arasındaki herhangi bir noktadan serbest düşmeye bırakılan bir cisimle, K'den eğik atış hareketi yapan cisim harekete aynı anda başlamışsa eğik yörünge üzerinde çarpışır.
- Aynı anda L'den serbest düşmeye bırakılan cisim ile eğik atılan cismin uçuş süreleri eşittir.
Questions
Easy
