TYT-Kimya 09. Kimyasal Türler Arası Etkileşimler-3

Previous: TYT-Kimya 08. Kimyasal Türler Arası Etkileşimler-2
Next: TYT-Kimya 10. Kimyasal Türler Arası Etkileşimler-4

Kovalent Bağ

Genel olarak ametal atomları arasında ortaklaşa elektron kullanılması ile oluşan kimyasal bağ kovalent bağ olarak adlandırılır.

Kovalent bağ iki çeşittir.

Apolar Kovalent Bağ: Aynı tür ametal atomları arasında oluşan kovalent bağlardır.
- Eğer elektronegatiflikleri aynı olan atomlar arasında bağ oluşursa elektronlar aynı güçte çekilir, yük yoğunluğu ortada kalır ve kutup oluşmaz.
Polar Kovalent Bağ: Farklı tür ametal atomları arasında oluşan kovalent bağlardır. (Farklılık kutuplaştırır, polar bear)
- Kutuplu olması için elektron yük dağılımının eşit olmaması gerekir. Bunu oluşturan atomların elektronegatiflikleri farklıdır.

Atomlar arasında ortaklaşa kullanılan elektronlar, atomların sembolleri arasında elektron çiftleri halinde gösterilir. Bu elektron çiftleri bağlayıcı elektron çifti olarak adlandırılır. Lewis gösteriminde bağlayıcı elektron çifti bir çizgi (-) ile gösterilebilir.

Atomların sembolleri üzerinde gösterilen ve ortaklaşa kullanılmayan elektronlar, ortaklanmamış elektronlar ya da bağlayıcı olmayan elektronlar olarak adlandırılır.

Florun elektronegatifliği daha büyüktür ve ortak elektronları hidrojenden kendine daha fazla çekerek kısmen negatif olur. Hidrojen ise kısmen pozitif olur.

Elektronegatiflik: Bağ yapımında kullanılan elektronları çekme gücü

Farklı ametaller arasında oluşan kovalent bağda elektronegatifliği büyük olan atom kısmi negatif yükle (\(\partial^-\)) yüklenir. Elektronegatifliği küçük olan atom ise kısmi pozitif yüklü (\(\partial^+\)) hale gelir.
Aynı tür ametaller arasında oluşan kovalent bağda atomların elektronegatiflikleri eşit olduğu için bir kutuplanma olmaz.

\(C_2H_4\) de

4 adet polar kovalent bağ

2 adet apolar kovalent bağ

6 Bağlayıcı elektron çifti.

12 Bağlayıcı elektron sayısı bulunur.

Moleküllerde Polarlık Apolarlık

Atomlar arasında oluşan bağın polar ya da apolar olmasıyla, bulundukları molekülün polar ya da apolar olmaları farklıdır.

Bir molekülde elektron yoğunluğu dengeli bir şekilde dağılmış ise molekül apolardır.
Bir molekülde elektron yoğunluğu dengesiz bir şekilde dağılmış ise molekül polardır.

İki Atomlu Polar/Apolar Moleküller

Aynı ametal atomları arasında oluşursa hem molekül hem de bağları apolardır.

Farklı ametal atomları arasında oluşursa hem molekül hem de bağları polardır.

Çok Atomlu Moleküller

Moleküldeki atom sayısı ikiden fazla olduğunda, molekülün yapısı, merkezdeki bir atoma kovalent bağlar ile bağlı diğer atomlar şeklinde düşünülür.

Moleküldeki merkez atom tüm değerlik elektronlarını aynı tür ametal ile ortaklaştıysa oluşan moleküldeki elektron yük dağılımı simetrik ve apolar olur.
Moleküldeki merkez atom değerlik elektronlarının bir kısmını ortaklaşa kullanmadıysa moleküldeki elektron yük dağılımı simetrik değildir ve molekül polardır.

Yani merkez atom grup numarası kadar bağı aynı tür atom ya da grup ile yaparsa oluşan molekül apolar, daha az bağ yaparsa ya da farklı gruplarla bağ yaparsa molekül polar olur. (Örneğin grup numarası 4A ise ve 4 bağ yaptıysa apolar, daha az ise polardır.)

\(SF_6\) molekülünde sülfür 6A grubundadır ve 6 bağ yapmıştır. Bu sebeple apolardır. (sülfür, d orbitalinin varlığı sebebi ile lewis yapısına rağmen 2 den fazla bağ yapabilir. [son katmanı 18 elektron alır])

Yapısında sadece C ve H atomu içeren tüm moleküller apolar karakterlidir.

Yapısında ikiden fazla türde atom içeren tümtüm moleküller polardır!!!

Kovalent Bağlı Maddelerin Özellikleri

Formüllerine karşılık gelen sayıda atomlar içeren bağımsız moleküllerden oluşurlar. Sadeleştirme yapılmaz ve birim hücre yapılı değillerdir.

Molekülleri arasında genellikle zayıf etkileşimler vardır. Oda koşullarında katı, sıvı ya da gaz fazında olabilirler.

Katı ve sıvı halde elektriği iletmezler ancak suda çözündüklerinde iyonlaşabilenleri elektriği iletir.

Kovalent Bağlı Bileşiklerin Adlandırılması

Kovalent bağlı bileşiklerin adlandırılmasında latince sayılar kullanılır.

Mono
Di
Tri
Tetra
Penta
Hekza
Hepta
Okta
Nona
Deka

Kovalent bileşikler şu kurala göre adlandırılır:

birinci ametal sayısı + birinci ametal adı + ikinci ametal sayısı + ikinci ametal adı.

Bileşik formülünde birinci ametal bir tane sayı ise "mono" olarak belirtilmez.

Kovalent bağları ametal-ametal arasında oluşur. Metal ametal ise iyonik bağlarla bağlanır ve bu isimlendirme kullanılmaz.