TYT-Kimya 12. Maddenin Halleri-2

Chemistry

• Previous: TYT-Kimya 11. Maddenin Halleri-1
• Next: TYT-Kimya 13. Maddenin Halleri-3

---

Sıvılarda Viskozite

Sıvıların akmaya karşı gösterdiği dirence viskozite, tersine ise akıcılık denir.

Sıvılar akışkan maddelerdir. Sıvıların akışkan olması, suyun doğal döngüsü, kanın vücutta dolaşması gibi birçok olayda hayatın devamlılığını sağlar.

Ziftin ve boyaların kullanıldıkları yüzeye uygulanabilmeleri için ne çok akıcı ne de çok yüksek viskoziteli olmamaları gerekir.

Viskozite miktarı ile sıvının kütlesinin bir bağlantısı yoktur.

Viskoziteyi Etkileyen Faktörler

Moleküller Arası Etkileşimler

• Moleküller arası çekim kuvvetleri büyük olan sıvıların akıcılığı düşük, viskozitesi yüksektir.
• Molekülleri arasında daha fazla hidrojen bağı bulunan ve molekül kütlesi daha büyük olan gliserinin viskozitesi aynı sıcaklıkta suyun viskozitesinden büyüktür.
  

Sıcaklık

• Sıcaklık arttıkça maddelerin moleküller arasındaki çekim kuvvetleri zayıfladığından viskoziteleri azalır, akıcılıkları artar.
• Buzdolabında bekleyen reçel, bal, fındık ezmesi gibi yiyeceklerin kolay sürülebilmesi için bir süre oda koşullarında bekletilmelidir.

Buharlaşma Ve Yoğuşma

Bir sıvının yüzeyindeki moleküllerin yeterli enerjiyi alarak sıvı yüzeyinden ayrılmasına buharlaşma denir.

• Buharlaşma endotermik (ısı alan) bir olaydır.
• Sıvılar her sıcaklıkta buharlaşabilir.
• Sadece sıvılar değil, katılar da buharlaşabilir.
• Birim zamanda buharlaşan tanecik sayısına buharlaşma hızı denir. Buharlaşma hızı maddenin cinsi, yüzey alanı, sıcaklık, nem, rüzgar gibi faktörlere bağlıdır.

• Moleküller arası çekim kuvveti artarsa buharlaşma yavaşlar.
• Yüzey alanı artarsa buharlaşma hızlanır.
• Rüzgar artarsa buharlaşma hızlanır.
• Nem artarsa buharlaşma yavaşlar.

Buharlaşmanın tersi yoğuşmadır. Bir gaz ya da buharın sıvıya dönüşmesine denir.

• Soğuk havalarda yapraklar üzerinde çiy damlaları oluşur. Çiy, havadaki suyun tekrar sıvı hale geçmesidir.
• Yoğuşma olayı ekzotermiktir (ısı verir). Yağmur yağarken havanın ısınmasının sebebi de budur.

Denge Buhar Basıncı

Sıvılar, sıvı halde bulundukları her sıcaklıkta buharlaşabilirler.

Kapalı bir kaptaki sıvı üzerinde oluşan buhar, kaba bir basınç yapar. Buhar moleküllerinin kapta yaptığı basınca buhar basıncı denir.

• Kapalı bir kaptaki sıvı buharlaşarak zamanla buhar basıncı artar. Bu buharlaşma olayı şartlara bağlı olarak değişik hızlarda olur.
• Buharlaşma hızı ile yoğuşma hızı eşitlendiğinde buharlaşma ve yoğuşma devam eder, ancak buhar basıncı değişmez.

• sıvı buhar dengesi: Buharlaşma ve yoğuşma hızının eşit olduğu durum.
• denge buhar basıncı: Sıvı buhar dengesi kurulduğunda buharın yaptığı basınçtır.

Sıvının denge buhar basıncı;

• sıvının içinde bulunduğu kabın hacmine
• kabın şekline
• Sıvı miktarına

Bağlı değildir.

Denge Buhar Basıncını Etkileyen Faktörler

• Sıvının Cinsi: Tanecikler arası çekim kuvveti büyük olan sıvıların denge buhar basıncı küçük olur. (Daha az sıvı buharlaşır ve daha az basınç uygulanır)

  Kaynama noktası ve buhar basıncı ters orantılıdır.

• Sıvının Saflığı: Uçucu olmayan katı çözünen sıvıların denge buhar basıncı azalır.
• Sıvının Sıcaklığı: Sıcaklığı artırılan bir sıvının denge buhar basıncı artar. (Sıvı daha fazla buharlaşır ve buhar daha fazla basınç oluşturur)

Kaynama ve Dış Basınç

Sıvılar her sıcaklıkta yüzeylerinden buharlaşır. Fakat belirli bir sıcaklığa ulaşınca sıvının her yerinde buharlaşma görülür.

• Kaynama: Buharlaşmanın sıvının her yerinde meydana gelmesidir. Bu olayın gerçekleştiği sıcaklığa kaynama noktası denir.
  • Kaynama noktasında sıvının buhar basıncı dış basınca eşittir. Buhar basıncının dış basınca eşit olduğu anda kaynama başlar
• Normal Kaynama Noktası: Bir sıvının, dış basıncın 1 atm olduğu ortamdaki kaynama noktasıdır.

Deniz seviyesinde açık hava basıncı 1 atm (760 mmHg) dir. Daha yukarı çıkıldıkça hava basıncı ve sıvının kaynama noktası azalır.

Dış basınç buhar basıncına etki etmez! Kaynama noktasının azalmasının sebebi yukarılardaki hava basıncının daha düşük olup sıvının buhar basıncına daha kolay eşitlenebilmesidir.

Kaynama Noktasını Etkileyen Faktörler

• Sıvının Cinsi: Tanecikler arası çekim kuvveti büyük olan sıvıların kaynama noktası yüksektir.
• Sıvının Saflığı: Uçucu olmayan katı çözünen sıvıların kaynama noktası yüksek olur.
• Dış Basınç: Açık hava basıncının yüksek olduğu yerlerde sıvının kaynama noktası da yüksek olur. (Sıvının dış basınca erişebilmesi için daha çok kaynatılması gerekir.)

Sıvı kaynadığı müddetçe açık hava basıncı ile sıvının buhar basıncı eşittir. Bu nedenle aynı ortamda farklı sıcaklıklarda kaynamakta olan sıvıların buhar basınçları eşit olur.

• Aynı sıcaklıkta sıvıların buhar basıncı, kaynamıyorlarsa eşit olmayabilir.

Atmosferde Su Buharı

Atmosferde su buharı bulunur ve açık havadaki su buharına nem denir. Havadaki nem, sıcaklık arttıkça yükselir

• Kuru Hava: Su buharı (nem) içermeyen havadır.
• Bağıl Nem (Relative Humidity): Belli bir sıcaklıkta havada bulunan su buharı miktarının, havanın o sıcaklıkta taşıyabileceği en fazla su buharı miktarına oranıdır. Havanın neme doyma oranıdır.
• Doygunluk Noktası: Belirli bir sıcaklıkta hava kütlesinin alabileceği en fazla nem miktarıdır. Sıcaklık artışı havanın alabileceği nem miktarını artırır. Doygunluk noktasında sıcaklık düşerse yağış başlar.

Gerçek ve Hissedilen Sıcaklık

• Gerçek Sıcaklık: Belirli bir yükseltide ölçülen termometre sıcaklığına denir.
• Hissedilen Sıcaklık: Gerçek sıcaklık, rüzgar hızı, bağıl nem oranı ve güneşten yararlanılarak hesaplanılan bir değerdir.

Bağıl nem yüksekse hava olduğundan daha sıcak, bağıl nem düşükse hava olduğundan daha soğuk hissedilir.

• Gölgede sıcaklık, dış ortam şartlarından güneş ışığı, rüzgar, yağış vb. arındırılmış ortamda ölçülen termometre sıcaklığıdır.