Organik Bileşikler

Canlıların yapısında inorganik maddelerle beraber organik maddeler de bulunur. Bunlar:

Organik maddelerin yapısında mutlaka karbon atomu bulunur. Fakat yapısında karbon atomu bulunan her molekül organik yapılı değildir. Örneğin bikarbonat inorganiktir.

Karbon, hidrojen ve oksijen gibi moleküller ile bağlanarak oluşturduğu organik bileşikler hücrelerde aşağıdaki amaçlarla kullanılır.

Enerji verici olarak (karbonhidrat, yağ, protein)
Yapı maddesi olarak (protein, yağ, karbonhidrat, nükleik asit)
Düzenleyici olarak (protein, enzim, hormon, karbonhidrat, vitamin, steroit)

Birbirinin aynısı veya benzeri yapı taşlarının kovalent bağlarla bağlanarak oluşturdukları moleküllere polimer denir.

Bir polimerin tekrarlayan birimlerine ise monomer denir.

Organik Besin Ayıraçları

Besinlerdeki organik madde çeşidini belirlemek için ayraçlar kullanılır.

Aşağıda karbonhidrat, yağ ve proteinlerin tespitini sağlayan ayıraç çeşitlerinden bazıları verilmiştir.

\(\ce{Glikoz + Benedikt Cozeltisi -> Kiremit Kırmızısı (Isıtılırsa)}\)
\(\ce{Glikoz + Fehling Cozeltisi -> Kiremit Kırmızısı (Isıtılırsa)}\)
\(\ce{Nisasta + Iyot (Lugol) Cozeltisi -> Mavi-Mor Renk}\)
\(\ce{Protein + Biuret Cozeltisi -> Mor Renk}\)
\(\ce{Protein + Nitrik Asit Cozeltisi -> Sarı Renk (Isıtılırsa)}\)
\(\ce{Yag + Sudan III -> Pembe Renk}\)

Düzenli ve Dengeli Beslenmenin Önemi

Beslenme açlık duygusunu bastırmak, karın doyurmak ya da canlının istediği şeyleri yemesi-içmesi değildir. Beslenme; sağlığı korumak ve yaşam kalitesini yükseltmek için vücudun gereksinimi olan besin öğelerini yeterli miktarlarda ve uygun zamanlarda almak için bilinçli yapılması gerken bir davranıştır.

Vücudun büyüme, gelişme ve günlük işlevlerinin sürekliliğinin sağlanması için gerekli olan besin öğeleri yeterli miktarda alınmaz ise birçok hastalığa da davetiye çıkarmış oluruz. Bu hastalıklar arasında obezite, insülin direnci ve diyabet de yer alır.

Obezite (şişmanlık), Dünya Sağlık Örgünü tarafından sağlığı bozacak ölçüde yağ dokularında anormal veya aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır. Obeziteye neden olan etmenler arasında en önemlileri aşırı ve yanlış beslenme, fiziksel aktivite yetersizliği, hormonal ve metabolik etkenler, genetik etmenler ve psikolojik problemler yer alır. Dünya'da giderek yaygınlaşan ve dünyanın en önemli sağlık sorunlarından biri haline gelen obezite yaşam kalitesini ve süresini olumsuz etkilemektedir. Günlük yaşamda bireylerin yaşa, cinsiyete, yaptığı işe, genetik ve fizyolojik özelliklerine ve hastalık durumuna göre değişen günlük enerjiye ihtiyacı vardır.

Düzenli ve dengeli beslenmeyen, fiziksel aktivite yapmayan bireylerde ortaya çıkabilecek hastalıklardan biri de insülin direncidir. İnsülin direnci, vücudun ürettiği insülin hormonuna yanıt vermemesi ya da insülin hormonunun vücudumuzdaki doku veya hücrelerde yeterince etkili olmaması durumudur. Obezite, hipertansiyon, yüksek kan yağı düzeyleriyle ilişkili olan insülin direnci, vücudun insüline karşı hassasiyeti azaldığında ortaya çıkar. Obezite, insülin direncine yol açan temel sorunların başında gelir. İnsülin direnci problemini çözmenin en etkili yolu kilo vermek ve egzersiz yapmak dolayısıyla obeziteye neden olabilecek etmenleri ortadan kaldırmaktır.